Gastronomiczne tradycje Friuli Venezia Giulia s± bezpo¶rednio zwi±zane z po³o¿eniem
geograficznym (wybrze¿e, równiny, góry) i kultur±. Powsta³y one przez po³±czenie
wspania³ych tradycji kulinarnych Austrii, Wenecjan, S³owian z popularn± kuchni±
bazuj±c± na ³atwo dostêpnych i zdrowych sk³adnikach.
Friuli Venezia Giulia posiada dwa produkty (ser Montasio
oraz szynkê San Daniele - rodzaj surowej i wêdzonej szynki) chronione znakiem DOP (Denominazione d'Origine
Protetta), stworzon± przez Uniê Europejsk± mark± dla promocji autentyczno¶ci
i ochrony regionalnych potraw i produktów rolniczych.
Obok tych dwóch "znakomito¶ci"
Friuli Venezia Giulia chlubi siê szeregiem innych produktów. Cibario del Friuli
Venezia Giulia (atlas tradycyjnych produktów) sklasyfikowa³ i skategoryzowa³
90 produktów, w tym m. in. s³odkawy ser Tabor z p³askowy¿u
Carso, wêdzon± szynkê Sauris, Pitinê, fasolê z regionu Carnia, gdzie ka¿de miasteczko hoduje swoj±
w³asn± odmianê, m±kê kukurydzian± z Mortegliano czy oliwê z Triestinian Carso
i Collio.
 |
| Carnia cheese - ser Carnia |
Friuli Venezia Giulia ma tak¿e wspania³e tradycje dañ rybnych, jak n.p. sardoncini
barcolani (z³owione w zatoce Trieste). Sardynki, sardele
i makrele wystêpuj±
w ogromnych ilo¶ciach, a sola z okolicznych ³owisk uznawana jest za najlepsz±
z ca³ego Adriatyku, nie wspominaj±c ju¿ o rybach, krewetkach i ma³¿ach cape longhe
z laguny Grado-Marano.
Wieprzowina, hodowana w prawie wszystkich gospodarstwach, przez lata królowa³a
na friuliañskich sto³ach. Wyroby wieprzowe (jak salami, musetto, bekon czy sanganel),
podawane zawsze z polent± i ró¿nymi serami, stanowi³y podstawow± dietê regionu.
W potrawach z rejonu Triestu odnajdujemy najwiêcej wp³ywów kuchni ¶ródziemnomorskiej.
Do najbardziej znanych dañ nale¿±: Prosciutto caldo in crosta (szynka w cie¶cie),
porcina (wêdzona wieprzowina z musztard± i chrzanem), ciasta (presnitz, putizza,
pinza) czy jota (zupa fasolowa z kiszon± kapust±, ziemniakami, wieprzowin± i
octem).
W prowincji Pordenone mo¿na odnale¼æ ¶lady zarówno weneckich, jak i friuliañskich
tradycji, np.: risi e bisi (ry¿ z grochem), omlety czy dania g³ówne bazuj±ce
na dziczy¼nie lub drobiu.
W region Gorizia widoczne s± wp³ywy kultury germañskiej i wschodnioeuropejskiej,
z daniami takimi, jak: dziczyzna (ba¿ant, zaj±c, jeleñ, dzik), potrawy z wieprzowiny,
ziemniaczane "kopytka" gnocchi nadziewane ¶liwkami, omlety zio³owe, strucla z
jab³kami czy putizza (ciasto francuskie nadziewane orzechami w³oskimi).
 |
| San Daniele - rodzaj surowej i wêdzonej szynki |
Winnica zwana Friuli
Nazywanie Friuli winnic± jest bardzo uzasadnione z uwagi
na ogromn± ró¿norodno¶æ i wysok± jako¶æ produkowanych tam win. Znajduje siê tam
8 apelacji (DOC) Friuli Aquilieia, Carso, Collio, Colli Orientali, Friuli Grave,
Friuli Latisana, Friuli Isonzo oraz Friuli Annia, produkuj±cych jedne z najlepszych
win w³oskich: s³ynne i rzadkie wino medytacyjne Picolit, deserowe Ramandolo,
pe³ne wina czerwone (Merlot, Cabernet Franc, Cabernet Sauvignon, Refosco , Terrano,
Schioppettino, Pinot Nero) i aromatyczne wina bia³e (Tocai Friulano, Pinot Grigio,
Pinot Bianco, Chardonnay, Sauvignon, Verduzzo Friulano, Ribolla).
Najlepszym sposobem poznania winiarskich tradycji tego regionu jest odwiedzenie
rodzinnych piwnic oznaczonych tradycyjnym znakiem frascas lub frasche (g³ównie
w centralnej i zachodniej czê¶ci regionu, nosz±cych nazwy drzew li¶ciastych i
u¿ywaj±cych ich li¶ci jako znaku firmowego), jak równie¿ winnic, zw³aszcza w
okolicach Cormons i Gradisca d'Isonzo.
Nie wolno przeoczyæ licznych festiwali wina - np. Cantine aperte, organizowanego
w maju przez Movimento Turismo del Vino.
Grappa - destylat z duszy winogron (czê¶ci pozosta³ych po odci¶niêciu soku
do produkcji wina). Grappa sta³a siê szlachetnym i aksamitnym trunkiem pijanym
po posi³kach, a swoje miêdzynarodowe uznanie zyska³a dziêki producentom potrafi±cym
uwydatniæ jej aromaty.
Najs³ynniejsza marka: Nonino. |